ABD Başkanı Donald Trump, İran tarafından iletilen 14 maddelik yeni barış teklifine ilişkin yaptığı açıklamada, söz konusu planın mevcut haliyle kabul edilemeyeceğini belirtti. Teklifin, Pakistan’ın arabuluculuğunda Washington’a ulaştırıldığı ifade edilirken, Trump değerlendirmesini İsrail basınına verdiği kısa bir telefon röportajında paylaştı.
Trump, İran’ın sunduğu metni ayrıntılı biçimde incelediğini vurgulayarak, teklifin bazı yönlerinin kendisi açısından kabul edilebilir olmadığını söyledi. Açıklamasında, “Her şeyi dikkatle gözden geçirdim. İran’ın son teklifi benim için uygun değil. Anlaşma yapma niyetinde olduklarını görüyorum ancak ortaya koydukları çerçeve beni tatmin etmiyor. Kabul edemeyeceğim unsurlar içeriyor” ifadelerini kullandı. Bu sözleriyle Trump, diplomatik sürecin tamamen kapanmadığına işaret etse de mevcut teklifin ciddi revizyonlara ihtiyaç duyduğunu ima etti.
ABD Başkanı’nın İran’a yönelik eleştirileri yeni değil. Daha önce yaptığı açıklamalarda da Tahran yönetiminin geçmiş politikalarını hedef alan Trump, İran’ın yeterince sorumluluk üstlenmediğini ve bedel ödemediğini savunmuştu. Sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmelerde de son 40 yılı aşkın sürece gönderme yaparak, mevcut teklifin bu tarihsel arka plan göz önüne alındığında yetersiz kaldığını dile getirmişti.
İran cephesinden gelen açıklamalar ise teklifin kapsamına dair farklı bir çerçeve sunuyor. Tahran yönetimi, 14 maddelik planın temel amacının çatışmaları sona erdirmek olduğunu ve teklifin nükleer programla ilgili herhangi bir madde içermediğini belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ülkesinin şu aşamada nükleer konular üzerine yeni bir müzakere yürütmediğini açıkça ifade etti. Bu durum, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık noktalarından birinin nükleer faaliyetler olduğu yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor.
Öte yandan Trump’ın röportajında yalnızca İran meselesi değil, İsrail iç siyasetine dair dikkat çekici mesajlar da yer aldı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında konuşan Trump, devam eden yolsuzluk ve rüşvet davalarına rağmen Netanyahu’ya açık destek verdi. Trump, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a çağrıda bulunarak Netanyahu için af talebini yineledi.
Trump, açıklamasında Netanyahu’nun savaş döneminde görev yapan bir lider olduğuna dikkat çekerek, “Cumhurbaşkanınıza söyleyin, Bibi’yi affetsin. O bir savaş zamanı başbakanı. Ben ve Bibi olmasaydık İsrail olmazdı” şeklinde konuştu. Bu sözler, hem ABD-İsrail ilişkilerinin siyasi boyutuna hem de Trump’ın Netanyahu ile olan yakın ilişkisine işaret etti.
Gelişmeler, Orta Doğu’daki diplomatik dengelerin hassasiyetini bir kez daha gözler önüne seriyor. İran’ın çatışmaları sonlandırmaya odaklandığını belirttiği teklif ile ABD’nin daha geniş kapsamlı beklentileri arasındaki fark, taraflar arasında henüz ortak bir zemin bulunamadığını gösteriyor. Özellikle nükleer faaliyetlerin müzakere dışında tutulması, Washington açısından önemli bir eksiklik olarak değerlendiriliyor.
Trump’ın açıklamaları, ABD’nin İran politikasında sert tutumun devam edebileceğine işaret ederken, diplomatik kapının tamamen kapanmadığını da ortaya koyuyor. Ancak mevcut şartlarda tarafların anlaşmaya varabilmesi için teklifin kapsamı ve içeriği üzerinde ciddi değişiklikler yapılması gerektiği anlaşılıyor.
Bölgedeki gelişmeler yalnızca ABD ve İran’ı değil, aynı zamanda İsrail başta olmak üzere birçok ülkeyi doğrudan etkiliyor. Trump’ın aynı röportajda hem İran teklifine mesafeli yaklaşması hem de Netanyahu’ya güçlü destek vermesi, Washington’un bölgedeki stratejik önceliklerini yeniden gündeme taşıdı.
Önümüzdeki süreçte İran’ın teklifinde değişikliğe gidip gitmeyeceği ve ABD’nin nasıl bir karşı adım atacağı merak konusu olmaya devam ediyor. Diplomatik temasların sürmesi halinde, tarafların daha kapsamlı ve karşılıklı beklentleri karşılayan bir anlaşma zemini araması bekleniyor.
