Trump, daha önce “İran’da göstericiler idam edilmeye başlarsa çok sert önlemler alırız” şeklindeki sert uyarısıyla dikkat çekmişti. Ancak bugün verdiği mesajda, ABD yönetiminin İran ile doğrudan iletişiminden edindiği bilgilerin öne çıktığı görülüyor.

Öte yandan İran’daki protestolar 18. gününe girerken, Tahran yönetiminin göstericilere müdahalesi sonucu ölü sayısının yaklaşık 2 bin 500’ü aştığı bildiriliyor. Bu rakam, Trump’ın açıklamalarının aksine sahadaki şiddet ve can kaybının devam ettiğine işaret ediyor.

Uzmanlar, ABD Başkanı’nın ifadelerinin diplomatik bir mesaj niteliği taşıdığını ancak İran’daki durumun sahada ciddi insan hakları ihlallerini yansıttığını vurguluyor. Eleştirmenler, Trump’ın açıklamalarının protestolara müdahalede artan can kayıplarını görmezden gelme riskine dikkat çekiyor.

İRAN’DAKİ GÖSTERİLER GERİLİMİ ARTIRDI

Ekonomik kriz ve enflasyonun tetiklediği protestolar, kısa sürede hükümet karşıtı eylemlere dönüşürken, Hamaney’in açıklamaları ülkedeki tansiyonu daha da yükseltti. Günlerdir kamuoyuna mesaj vermeyen Hamaney, protestolar üzerinden ABD’ye sert eleştiriler yöneltti.

“TRUMP’I MEMNUN ETMEYE ÇALIŞIYORLAR”

Hamaney, bazı göstericilerin kamu mallarına zarar verdiğini öne sürerek, bu kişilerin ABD Başkanı’nı memnun etmeyi amaçladığını savundu. “Trump, kendi ülkesindeki sorunlara baksın” diyen Hamaney, İran’ın dış güçlerle iş birliği yapmayacağını vurgulayarak birlik çağrısında bulundu.

CAN KAYIPLARINA DİKKAT ÇEKTİ

Son 12 gün içerisinde ülke genelinde yaşanan olaylarda çok sayıda kişinin hayatını kaybettiğini belirten Hamaney, komutanlar, bilim insanları ve sivillerin de aralarında bulunduğu binden fazla İranlının yaşamını yitirdiğini söyledi. Bu sürecin sorumluluğunu üstlenen açıklamaların, İran halkının kanıyla lekeli olduğunu ifade etti.

“İRAN’IN YANINDAYIM” SÖZLERİNE TEPKİ

Trump’ın “İran halkının yanındayım” şeklindeki açıklamalarına sert çıkan Hamaney, bu sözlere yalnızca deneyimsiz ve düşüncesiz kişilerin inanabileceğini dile getirdi. Bazı grupların, ABD Başkanı’nı memnun etmek adına ülkedeki binalara zarar verdiğini öne süren Hamaney, bu tutumun İran’a zarar verdiğini söyledi.

TRUMP’TAN PROTESTOCULARA AÇIK DESTEK

ABD Başkanı Donald Trump, daha önce Truth Social platformu üzerinden yaptığı paylaşımda İran’daki protestoculara destek verdiğini açıklamıştı. Trump, İran yönetiminin barışçıl protestoculara müdahale etmesi halinde ABD’nin devreye gireceğini belirterek, “Tetikteyiz ve aksiyona hazırız” ifadelerini kullanmıştı. Bu açıklamalar uluslararası kamuoyunda tartışmalara yol açmıştı.

İRAN’DA EKONOMİK KRİZ PROTESTOLARI TETİKLEDİ

İran’da döviz kurundaki sert yükseliş ve riyalin dolar karşısında hızla değer kaybetmesi, esnaf ve tüccarların öncülüğünde protestoların başlamasına neden oldu. Artan enflasyon ve alım gücündeki düşüş, halkın tepkisini sokaklara taşıdı.

Ülke genelinde 27 eyalete yayılan protestolar, yalnızca hayat pahalılığıyla açıklanamayacak kadar organize, zamanlaması ise fazlasıyla manidar. Amerikan merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı’nın verileri, Batı medyasının alışıldık refleksiyle servis ediliyor: Rakamlar, görüntüler, dramatik başlıklar… Ardından sahneye tanıdık bir isim çıkıyor: Rıza Pehlevi.

Sürgündeki Veliaht ve Tanıdık Çağrı

1979’da İran’dan kovulan şah rejiminin varisi Rıza Pehlevi, ABD ekranlarından İran halkına sesleniyor:
“Şimdi ayağa kalkma zamanı.”

Bu çağrı yeni değil. Yıllardır aynı merkezlerden, aynı cümlelerle, aynı vaatlerle tekrarlanıyor. Ancak bu kez ton daha sert, umut daha iddialı. “Rejim çöküyor”, “geçiş sürecine hazırız” deniliyor. Peki sorulması gereken asıl soru şu: Kim hazırlıklı? İran halkı mı, yoksa bu süreci tasarlayan küresel aktörler mi?

ABD Neden İran’ı İstiyor?

Washington’un İran’a ilgisi ne demokrasiyle ne de insan haklarıyla başladı.
Mesele net:

• Enerji kaynakları,
• İsrail’in güvenliği,
• Çin ve Rusya’yı çevreleme stratejisi,
• Ve Orta Doğu’da kontrol edilemeyen son büyük aktörün dizginlenmesi.

İran, ABD için yalnızca “rejim sorunu” olan bir ülke değil; itaat etmeyen bir merkez, teslim olmayan bir jeopolitik düğüm. Bu yüzden yaptırımlar yetmediğinde sokaklar konuşur, ekonomik kriz derinleştirilir, ardından “alternatif liderler” vitrine çıkarılır.

Şahlar İran’a Ne Kattı?

Bugün Rıza Pehlevi “demokratik geçiş”ten söz ediyor.
Ancak İran halkı şunu unutmuyor:

• SAVAK işkencelerini,
• ABD ve İsrail güdümlü baskı rejimini,
• Halktan kopuk, saray merkezli yönetimi,
• Yeraltı zenginliklerinin Batı’ya peşkeş çekilmesini.

Şah dönemi İran’a özgürlük değil, itaat getirdi. Kalkınma değil, bağımlılık getirdi. Peki şimdi sorulması gereken soru açık:
İsrail’le poz veren, Netanyahu’nun “sıkı dostu” olan bir Pehlevi, İran halkına ne vaat ediyor?

İsrail’in Gölgesi, Kukla Endişesi

Rıza Pehlevi’nin İsrail’le kurduğu yakın ilişkiler sır değil.
Ağlama Duvarı’nda verilen pozlar, Netanyahu ile samimi görüntüler, Yahudi lobileriyle kurulan güçlü bağlar…

İran halkı şu soruyu sormakta haklı:
Bu mu bağımsızlık?
Bu mu ulusal onur?

İsrail’in bölgeyi kana buladığı bir dönemde, Tel Aviv’in dostu olan bir figürün Tahran’da meşruiyet bulması mümkün mü?

CIA Sahada mı?

Ortadoğu tecrübesi olan herkes bilir:
Bir ülkede ekonomik kriz derinleşiyor, döviz sübvansiyonları kesiliyor, halk sokağa dökülüyor ve ardından “sürgündeki kurtarıcı” ortaya çıkıyorsa, orada yalnızca halk yoktur.

Bugün İran’da:

• Dijital propaganda hızlandı,
• Sosyal medya koordinasyonu arttı,
• Batı medyası tek ses oldu.

Bu tablo, CIA’nin tanıdık rejim değişikliği el kitabını hatırlatıyor. Irak’ta, Libya’da, Suriye’de görülen senaryonun İran versiyonu mu sahnede?

İran Halkı Gaza Gelecek mi?

İşte kırılma noktası burada.
İran halkı rejimden memnun olmayabilir.
Ama bu, başka bir boyunduruğu kabulleneceği anlamına gelmez.

Tarih şunu defalarca gösterdi:
Emperyalizm, öfkeyi kullanır ama bedelini halk öder.

Bugün İran sokaklarında yankılanan sesler gerçek olabilir; fakat o seslerin yönünü tayin etmek isteyenlerin niyeti son derece karanlıktır.

Bu mesele yalnızca İran’ın meselesi değil.
Bu, egemenlik mi, vesayet mi sorusudur.
Bu, halk iradesi mi, küresel mühendislik mi tartışmasıdır.

İran ya kendi geleceğini kendi belirleyecek,
ya da başkalarının çizdiği bir “özgürlük ambalajı” içinde yeni bir esarete sürüklenecek.

Ve tarih, bir kez daha soracak:
Halk mı kazandı, yoksa senaryo mu?